İli ve Tarabagatay’daki İdare 

Bu iki vilâyetin idaresi, buralara yerleştirilen askerlere verilmişti. Yani bu vilâyetlerde askerî, mülkî ve İktisadî bütün işlerin sevk ve idaresi, çeşitli ünvanlar taşıyan dokuz Mançur Çinli komutanın eline verilmişti. Mançur idaresinin, bu bölgeyi kendi askerî komutanlarının emrine vermesinin sebepleri; İli ve Tarabagatay’m Batı Türkistan’a sınır olup oranın şehir ve kasabalarına yakın olması ve yollarının kolayca aşılması,

gibi hususlardır. Zaten, Doğu Türkistan üzerinden, Batı’ya yapılan akınlar ve istilâların ekserisi, bu iki vilâyet vasıtasıyla olmaktaydı. Aynı zamanda îli vilâyeti; toprakları münbit olan ve hayvan ve hububat ürünlerinin bol olduğu, ayrıca maden bakımından da hayli zengin olan bir şehir olup bir zamanlar Usun, Batı Göktürkler, Çağatay vs. gibi devlet ve imparatorluklara merkezlik yapmıştır. Böyle tarihî bir geçmişi olan bölgeyi, sıkıca kontrol altında bulundurmak isteyen Mançur iktidarı, burayı Çinli ve Mançur komutanlar vasıtasıyla idare etmeyi, daha uygun bulmuştu.

Şunu belirtmeden geçmiyelim ki; Mançurlar, îli bölgesine verdikleri öneme bir delil olarak- kısa bir müddet içinde Mançur, Şi ve Solon, Dahur, Çahar, Oyrat, Sabinar adlarındaki Tonguz ve Moğol ırkına mensup kabilelerden, Çinlilerden ve Çinli Müslümanlardan (Tunganlar) dan 100.000 kadar muhaciri bu vilâyete yerleştirmişlerdir. Böylece, yerli halkın istilâcı idare’ye karşı protestolarım daha çabuk kontrol etmek ve bastırmak hedefini gütmüşlerdir.

 

www.casiye.de © 2019 All Rights Reserved.