Kabile Olarak

Doğu Türkistan’daki Türk nüfusu çeşitli kabilelere bölünmüştür. Ekseriyetini Uygurlar, Kazaklar, Kırgızlar, Özbekler ve Tatarlar teşkil eder. Ne var ki, Çin idarecileri Doğu Türkistan’a tam hâkim olabilmek için, bu kabileleri birbirlerinden ayrı millet olarak göstermiş ve uzun tarih devresi içinde bu kabilelerin bir otorite, bir devlet idaresi altında ahenkli bir millet olmalarma mâni olmuştur.

Düşman politikası Doğu Türkistan’daki kabile farklarını düşmanlık haline getirmiş ve birine karşı diğerini tutmak, vaatlerle kandırmak suretiyle, hâkimiyetini devam ettirmek istemiştir.

Aynı milletin kardeş kabilelerini şöylece sıralayabiliriz:

1)     Uygurlar: Ülkenin en kalabalık olan kabilesidir. Yerleşik hayata en erken geçen ve kültürel seviyesi, ilk devirlerde gelişen, bu kavimdir. Ziraat, sanat ve hayvancılıkla geçinirler ve Türklerin memur olan zümresi, umumiyetle bunlardandır. Çeşitli kaynaklarda nüfusu 7.000.000’a yakın gösterilir. (13)

2)     Kazaklar : Uygurlardan sonra, sayıca en kalabalık olanlardır. Başlıca geçim kaynakları hayvancılıktır. Çok az miktarda ziraatla uğraşırlar. Daha ziyade, göçebe hayatı yaşarlar. Dolaştıkları yaylalar, Altay, îli, Kumul, Urumçi ve Çöğçek vilâyetlerine bağh olan yaylalardır.

Çok cesur, misafirperver ve fedakâr bir topluluk olan kazaklarm nüfusları 1.000.000’a yaklaşmıştır. Mehmed Emin Bey, Kazak - Kırgız Kültür Derneklerinin Urumçi’deki merkezinde, kazakların sayısının 930.000 olarak zikredildiği bir listeyi gördüğünü nakleder ki, bizim yukarıda verdiğimiz rakama yaklaşmaktadır. (14)

3)     Kırgızlar ve özbekler: Nüfusları 75. 000 civarındadır. Bu nüfusun 65.000’ini Kırgızlar 10.000’ini ise özbekler teşkil eder.

4)     Tatarlar : Nüfusları kalabalık değildir. 6-7 bin civarmda olduğu tahmin edilmektedir.

5)     Tacikler : Yarı göçebe hayatı yaşayan bir kabüedir. Ziraat ve hayvancılıkla geçinirler. Dilleri diğer Türk kabilelerinden farklıdır. Mehmed Emin Bey bunları, Pamir derelerindeki Vahan isimli bir milletin bakiyesi olarak gösterir ve nüfuslarım 8.000 olarak kaydeder. (15) Bunlar, mezhep itibariyle Sünnî Türklerden ayrı olup, îsmailî Mezhebi’ne mensupturlar.

6)     Dolan Türkleri: Dokuz Uygur Tolun ismiyle anılan Uygur sülâleleriyle irtibatları vardır. Sarı Uygur’lar’m torunları olmaları kuvvetle muhtemeldir. Geçimlerini hayvancılık, balıkçılık ve ziraatle temin ederler. Yarı göçebe hayatı yaşarlar. Tarım Nehri’nin delta kısımlarında yaşarlar. Sayılarının 12.500 civarında olduğu tahmin edilmektedir.

Bu arada şunu kaydedelim ki, Solon isimli bir Türk kabilesinden bahsedilmekte ve M. Emin Bey de bu kanaate varmakla beraber; bunların yaşayışları, Doğu Türkistan’da tanınışları ve hâlâ İslâm dinine girememeleri, bunların Türk ırkıyla olan bağlarını zayıflatmaktadır. Doğu Türkistanlılar bunlara kâfir lakabını takmışlardır. Bizim kanaatimiz odur ki, bunlar, Mançu soyundan olup Şamanist inançlı bir millettir.

Yukarıda saydıklarımızın dışında, Doğu Türkistan nüfusu içinde, azınlıkları da zikretmeliyiz. Bunlar; çeşitli devrelerde, Türklerin sayısını azaltmak ve bir baskı unsuru kurmak kastıyla, Doğu Türkistan’a getirüen Çinli göçmenlerdir. Ayrıca, Çin idareleri, sürgün cezası verdikleri mahkûm kitleleri de, yukardaki kastı mahsusla Doğu Türkistan’a yerleştirmişlerdir. Bunlardan:

  1. a) Zaman zaman Çin iktidarlarına başkaldıran ve bühassa on-dokuzuncu asrm başlarmda dinî hürriyet isteyen Müslüman Çinlüer ki bunlara Tunganlar veya Böngenler denmektedir. Bunların nüfusu 100.000 olarak geçmektedir.
  2. b) Çin- Mançu iktidarı devrinde memur ve asker olarak Doğu Türkistan’a yerleştirilen Mançurlarm nüfusu ise 7.000 civarında olup çok azdırlar.
  3. c) Çinliler: Bühassa 1958’den beri göze batacak derecede Doğu Türkistan’a iskân edildikleri söylenmektedir. Bizim zamanımızdaki Çinlilerin nüfusları bazı kaynaklarda 200.000 olarak kaydedilmektedir. (16) Daha sonraki yıllarda, Çinli göçmenlerin sayısı bir hayli artmıştır.

ç) Moğollar : Bunlar da sonradan yerleşmiş bir grup olup sayıları, yukarda geçen kaynakta, 100.000 gösterilmektedir.

Şunu belirtelim ki, bugün Çinlilerin dışmdaki azınlıkların sayısı, gittikçe azalmakta ve Doğu Türkistan’da Çinli hâkimiyeti temin edilmeye çalışılmaktadır.

 

_________________

 (13) The Nevv York Timtes, 8 temmuz 1973.

(14)  M. Emin Buğra, a.g.e., s. 98.

(15)  A.g.e., s. 101.

(16)  Sun Fu Ku? Sovyetlerin Sinkiang’dakj Gasb ve Yağmaları, 1952, Formoza.

www.casiye.de © 2019 All Rights Reserved.