Bölge ve Şehir olarak

rivayetleri nakletikten ve bü husustaki işgalci1 Çin iktidarlarının tutumunu belirttikten sonra, nüfusun, ülkenin nerelerinde toplandığmı görelim:

a — Bölge ve Şehir Olarak :

Doğu Türkistan, sert kara iklimine tâbi bir ülke olarak, Tibet’in kurak yaylalarına ve bilhassa Sibirya’nın sert kutup bölgelerine nazaran Ortaasya’da insanların yerleşmesi ve ulaşım yollarının bulunması bakımından, daha müsait bir bölgedir.

Nüfus; daha ziyade akarsuların kenarmda ve sulama vahaları ile dağ eteklerinde toplanmıştır. Şehirlerde toplu olan nüfus, kırlarda dağınık bir durum arzeder. Gerek köy ve gerekse şehir halkı, kerpiçten yapılmış ve çatıları kavak ve söğüt ağaçlarıyla örtülmüş evlerde otururlar.

Belli başlı yerleşme vahaları; Kaşgar, Yarkent, Hoten, Aksu, vb. vahalardır. Tarım Nehri’nin kollan üzerinde bulunan bu yerler, aynı zamanda belli başh şehirlerdir. Bu vahalarda kilometrekareye 100 kişi düşmektedir. (10)

Zeki Velîdî Bey 1946 yılında yazdığı Umumî: Türk Tarihine Giriş isimli eserinde, Kaşgar ve Yarkent’in nüfuslarının 1.000.000’dan fazla olduğunu, Kuça şehrinin ise 266 - 395 bin olduğunu ve bunların Milât’tan        önceki sayılannı vermektedir. (11)

Ahmed Ardel ise; Yarkent’in 60 bin, Kaşgar’m

35 bin, ve Hoten ile Aksu’nun ise 25 binden fazla olduğunu yazar. (12)

Bugün, Doğu Türkistan’ın merkezi olan Urumçi Şehri’nin nüfusu ise, 100 binin üzerindedir. Doğu Türkistan’ın şehirleri, nüfusun toplamasma elverişli yerler olduğu için, tarihin ilk yıllarından beri gözükmektedirler. Bunlarm içinde bilhassa şunları sıralayabiliriz. Urumçi (bugünkü başşehir), Kaşgar (Karahanlılar devrinin başşehri), Hoten, Yarkent, Turfan, Kumul, Gulça (İli), Küça, Aksu, Çerçen, Karabalgasun,. Karaşehir Karahoca, Barköl, Tarabagatay vs.

 

__________________

(10)  Ord. Prof Dr. Ahmed Ardel, a.g.e., s. 27.

(11)   Zeki Velidi Togan, a.g.e., s.136

(12)  Zeki Velidî Togan, a.g.e., s. 136.

www.casiye.de © 2019 All Rights Reserved.