Doğu Türkistan’ın Nüfusu Ve Kültürel Hayatı

Nufusun Dağılışı

Bugün bile, Türkçe konuşan bir insan at sırtında Bulgaristan'dan Çin’deki Sinkiang Eyaleti’ne gitse? yol boyunca derdini anlatabilir.

Doğu Türkistan hakkında karanlık kalan mevzuların başmda, nüfus meselesi gelir. Bu mevzuda, birbirini tutmayan rakamlar verilmektedir. Ülkenin resmî sayımım bildirmesi gereken Kızıl Çin ise, hakikatlere uymayan ve Türklerin sayısını oldukça az gösteren rakamlar ilân etmektedir.

Bu mevzuda, oldukça tarafsız ve ilim zihniyeti ile hareket etmiş olan, tarihçi Yılmaz Öztuna dahi, şikâyetçidir. Onun bu mevzudaki şikâyeti şöyledir.

Listemize aldığımız Türklerin büyük kısmı, Türkiye dışında yaşamaktadır. Bunlar hakkında sarih ve şimdiki durumunu gösteren istatistik malumat yoktur. Alâkalı devletler, bilhassa Türkiye’den sonra en büyüle Türk nüfusunu içine alan devlet olan Sovyetler Birliği, bu malumatı vermemekte ve neşretmemektedir (...) Bazı tahminlerde fazlasıyla ihtiyata riayet edilmiş, hatta o devletlerin kasten az gösterdikleri vazıhan belliyken, büyük tahminlerden kaçılmıştır. Meselâ, Sven Hedin gibi son derece salâhiyetti bir bilgin, Çin’e ait olan Doğu Türkistan’ın nüfusunu daha 1930 da 6.400.000 hesapladığı halde, biz burada, nüfusun pek çok arttığı muhakkak olmakla beraber, daha küçük bir rakamla yetindik. (1)

Önce, Doğu Türkistan’ın nüfusu hakkında şimdiye kadar neşre konu olan rakamları görelim:

1      — Zeki Velîdî Bey şu malumatı veriyor : Çinlilerin 1945 resmî kayıtlarına göre; Turfan, Figan ve Kumul vilâyetleri de dahil olmak üzere, Şarki Türkistan'ın nüfusu, 2.094.344’dür. (Stronı Vostoka, Moskova, 1929, s. 628 - 83) Bütün Sinkiang’ın yani Şarkî Türkistan ile beraber ili Vilâyeti, Cungarya, Tarabagatay ve Çin Altayı’nm nüfusu, 4 miıyon (Novy Vostok, XXXVI. Moskova, 1929, s. 106) ile 6 milyon (China Year book, 1935) tahmin ediüyor. (2)

2      — Türk Kültürü’nün 5. sayısmda şu malumat veriliyor. Greogrephie Universelle’de 700 milyon Çinli içinde Uygarlar için 3.500.000 ııisbeti gösteri irken, The Europa Year Book (1961), II, 393’te 725 milyon Çinli içinde Uygurlar için, 3.840.000 sayısı verilmektedir. Çin’de Uygurlar’dan başka Türk kavim idinden Kazak, Kırgız ve özbekler bulunmaktadır ki, bunların sayısı en az tahminlerde 13 - 15 milyonu bulmaktadır,. (3)

3      — Yine Türk Kültürü’nün 79. sayısında, çeşitli kaynakların istatistikleri verilmektedir:

a — Kızıl Çin’den önceki Çin iktidarları devrinde, Dahiliye Nezaretlerinin, mahallî Çin idarelerinin verdikleri rakam 2 ilâ 3 müyon arasındadır. 1934 ilâ 1944 yılları arasmdaki hükümet raporlarında ve Doğu Türkistan Eyalet Hükümeti bildiriminde ise 4.873. 608 olduğu zikredilmiştir. 1946 da M. Çin’in işgali zamanında ise 3.680.322 olarak gösterilmiştir.

b — Kızıl Çin’in işgalinden sonra gösterilen rakamlar ise daha gülünçtür. 1949’dan sonra Çin’den getirilen Çinli göçmenlerle birlikte 30 temmuz 1953 yılında Doğu Türkistan’ın genel nüfusu

4.875.0    olarak gösterilmiştir. 1959 yılında, 5.810.800’dür, 1.10.1965 tarihinde mahallî Çin hükümetinin başkanı Seyfettin Azizî tarafından okunan resmî raporda ise, Çinli muhacirler dahil,

7.200.0 gösterilmiştir. (4)

4      — Kaşgar Tarihi’ni yazan Mehmet Atıf Bey, Türkiye’den Doğu Türkistan’a vazifeli olarak gidip gelen kolağası İsmail Hakkı ve Kazım Beyler’in tahminlerine göre Doğu Türkistan’m nüfusunu 1876’da 4.799.700 olarak zikreder. (5)

5      — Bir yazara göre, bilhassa Tarım Nehri Havzası’nın 783.000 metre karelik alanında, 8.000.000 Türk yaşamaktadır. (6)

6      — Mehmet Emin Buğra Bey, Doğu Türkistanlı bir idareci olarak, nüfusun 10.000.000 civarında olduğunu; fakat bu sayının modern sayım usulü ile olmayıp daha ziyade tahminlere dayandığım, çünkü, hem Çinlilerin sağlam bir sayıma mâni olduklarım ve hem de Doğu Türkistan Türklerinin bir kısmının göçebe hayatı yaşamasının sayıma mâni olduğunu anlatır. (7)

7      — Godfrey Lias 1956’da Doğu Türkistan'ın nüfusunu, takriben 8.000.000 olarak gösteriyor. (8)

Yukarıdan beri sıraladığımız kaynakların çeşitli oluşu, bize bir hakikati ifade etmektedir. Yılmaz Öztuna Bey’in de belirttiği gibi, Kızıl Çin idarecileri, Doğu Türkistan'ın nüfusunu dünya kamuoyuna doğru bir şekilde duyurmamakladır. Çünkü, bu kadar kalabalık bir nüfusa sahip bir milletin esaret içerisinde yaşaması, kendisinin dünya kamuoyunda emperyalist bir politika takip ettiğini isbatlayacaktır. Onun için, Türklerin nüfusu ne kadar az gösterilirse, orada müstakil bir Türk Devleti’nin kurulması imkânsız olur, düşüncesiyle hareket etmektedir.

Verilen rakamlara dikkat edilirse, 1911’den 1965 yılma kadar, yani aşağı yukarı 50 yıldır tekrarlanan rakamlar, 2.000.000 ile 5.000.000 arasında dolaşmış durmuştur. Doğrusu, bu rakamlara inanmak güçtür. Çünkü, Türkiyemiz’de 1920’lerde 17.000.000 olan nüfus, bugün 36.000.000 civarındadır. Normal sayıma tâbi bütün hür ülkelerde nüfus, 50 yıldır 2-9 misli arttığı halde, Doğu Türkistan’da hep aynı kalmıştır. Bu da, Doğu Türkistan’a hâkim Çin iktidarlarının Doğu Türkistan üzerindeki ısrarlı sömürgeci niyetini göstermektedir.

1943 yıllarında 450.000.000 olarak ilân edilen Çinin nüufusu, bugün 800.000.000 civarmdadır. Kendi nüfus artışına oranla Doğu Türkistan’ın 1943lerden beri 15 - 20 milyon olması gerekmez mi?

Ama biz, bu kadar olduğunu yine iddia etmiyoruz. Çünkü istilâcı Çin politikası, her yıl binlerce Doğu Türkistanlı istiklâlciyi katletmiş, binlercesini sürmüş ve birçoğunu da Doğu Türkistan’ı terke mecbur bırakmıştır. Bunları göz önünde bulundurarak ve devamlı nüfus artışını hesaplayarak; 1948’lerde 8.000.000 tahmin edilen Doğu Türkistan’ın nüfusunun bugün 10 - 12 milyon arasında olduğunu katiyetle soyliyebiliriz.

Zeki Vllidî Bey, Türkistan ahalisinin tarihî seyir içerisinde devamlı artış kaydettiğini şöyle belirtir: Bugün tevazzuh eden diğer bir keyfiyet de yalnız Batı Türkistan’ın değil, Doğu Türkistan’ın ahalisinin dahi son ikibin seııe zarfında, yani bu ülke hayatının tarihî devrinde, eksilmeyip mütemadiyen artmış olması (...) hususudur (9)

Bir memleketin sosyolojik tekâmülü ve nüfus artışı, bir kanuniyet olduğuna göre; eğer Doğu Türkistan, millî iktidarların idaresine verilecek olsaydı, bugün bu ülkenin nüfusunun hayli kabarık olduğunu, sözgelişi 20.000.000’un üstünde olduğunu görürdük.

Doğu Türkistan’ın nüfusu hakkında yukarıdaki

 

___________________

(1)       Yılmaz Östuna; a.g-.e,, C. I, s. 101.

(2)    Zeki Velidî Togan, Umumi Türk Tarihine Giriş, İstanbul, İsmail Akgün Matbaası, s. 2 (dip. 4)

(3)    Dr. R.A.K. Türklerini Yaşadıkları Yerler ve Sayıları, Türk Kültürü, C. I, No. 5, Ankara, s. G.

(4)    a) Av. ilhamı M us ab ay, Doğu Türkistan’ın Nüfusu,, Türk Kültürü, C. VII, No. 79, Ankara, s. 499.

  1. b) Doğu Türkintan’ın Tarihi ve Coğrafyası, 1935, Nan_ kin, s. 61-65.
  2. c) Cııng Yang Zibao, 5.11.1965, Formoza.

(5)    Mehmet Atıf, Kaşgar Tarihi, İstanbul, 1300, s. 11.

(6)    Abdullah Baysun, Türkistan Milli Hareketleri, İstanbul, 1943.

(7)    M. Emin Buğra, Doğu Türkistan’a Dair, Türk Kül. türü C. II, No. 21, Ankara, s. 95.

(8)    Müslim İn China, s. 127.

(9)    Zeki Velidî Toğan, a.g.e., s. 135.

www.casiye.de © 2019 All Rights Reserved.